متخصص اعصاب و روان بیمارستان امام حسین(ع) ارزوئیه:
به گزارش روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان شهرستان ارزوئیه، دکتر مریم مجدی در خصوص اهمیت سلامت روان گفت: کودک یا نوجوانی که از نظر روانی در تعادل نیست، حتی با بالاترین هوش و بهترین امکانات آموزشی نیز نمی‌تواند عملکرد مطلوبی داشته باشد.
وی افزود: فردی از نظر روانی سالم است که احساسات خود را بشناسد و تنظیم کند، توانایی مقابله با فشارها و ناکامی‌ها را داشته باشد، روابط سالم و ایمن برقرار کند، تصویر مثبتی از خود داشته باشد و بتواند متناسب با سن خود مسئولیت بپذیرد.
دکتر مجدی با اشاره به عواقب بی‌توجهی به سلامت روان کودکان گفت: بی‌توجهی به سلامت روان باعث می‌شود مشکلات ساده، به اختلالات پیچیده تبدیل شوند، دانش‌آموز به‌اشتباه «تنبل»، «بی‌ادب» یا «بی‌انگیزه» تلقی شود، مسیر تحصیلی و شغلی فرد به‌طور جدی آسیب ببیند و مشکلات هیجانی به رفتارهای پرخطر تبدیل شوند.
وی خاطرنشان کرد: نقش مدرسه، پس از خانواده، مهم‌ترین بستر شناسایی زودهنگام مشکلات روانی است و نقش معلمان و مشاوران در این میان غیرقابل جایگزین است.
دکتر مریم مجدی در خصوص اهمیت نقش معلمان و مشاوران بیان کرد: معلمان و مشاوران باید هنگام مشاهده علائم، مشاهده‌ها را ثبت کنند، قضاوت یا برچسب‌زنی نکنند، با لحن همدلانه با دانش‌آموز صحبت کنند، در صورت تداوم، موضوع را با مشاور مدرسه و خانواده در میان بگذارند و در موارد شدید، ارجاع تخصصی بدهند ارجاع به موقع، گاهی سرنوشت یک کودک را تغییر می‌دهد.
متخصص اعصاب و روان برخی از علائم هشدار دهنده و نیازمند توجه را تشریح کرد:
تغییرات محسوس در عملکرد تحصیلی: افت ناگهانی نمرات بدون علت آموزشی مشخص، کاهش تمرکز، حواس‌پرتی مداوم، ناتمام گذاشتن تکالیف، بی‌علاقگی نسبت به درس‌هایی که قبلاً به آن‌ها علاقه داشته است. (این علایم می‌توانند نشانه اضطراب، افسردگی، ADHD یا فشار روانی باشند.)
تغییرات رفتاری ناگهانی یا افراطی: گوشه‌گیری، انزوا و کاهش تعامل با همسالان، پرخاشگری، تحریک‌پذیری یا نافرمانی غیرمعمول، لجبازی شدید یا انفجارهای خشم، بی‌قراری مداوم یا ناتوانی در نشستن سر کلاس و رفتارهایی که «اغراق‌آمیز» یا «غیرمتناسب با سن» هستند.
نشانه‌های هیجانی و خلقی: نظیر غمگینی یا بی‌حوصلگی طولانی‌مدت، گریه‌های بی‌دلیل یا حساسیت بیش‌ازحد، اضطراب شدید، ترس‌های غیرمنطقی، احساس بی‌ارزشی یا گناه مکرر، ناامیدی نسبت به آینده. در نوجوانان افسردگی ممکن است بیشتر به شکل پرخاشگری و بی‌تفاوتی بروز کند تا غم.
شکایت‌های جسمی مکرر بدون علت پزشکی: کودکان اغلب درد روانی را به صورت جسمی نشان می‌دهند از جمله سردردهای مکرر، دل‌درد، تهوع، احساس خفگی، خستگی دائمی یا بی‌حالی، مراجعه مکرر به بهداری مدرسه (به‌ویژه اگر در زمان امتحان یا حضور در مدرسه تشدید شود، احتمال اضطراب بالاست.)
تغییرات در روابط اجتماعی: کناره‌گیری از دوستان، درگیری‌های مکرر با همکلاسی‌ها، ناتوانی در حفظ دوستی‌ها، احساس طردشدگی یا قربانی، قلدری بودن (مشکلات اجتماعی می‌توانند هم علت باشند و هم پیامد اختلال روانی)
رفتارهای تکراری، وسواسی یا غیرعادی: تیک‌های حرکتی یا صوتی، رفتارهای وسواسی (شستن، چک‌کردن، شمارش)، کندن مو، پوست یا ناخن، انجام حرکات تکراری برای کاهش اضطراب. (این رفتارها معمولاً تلاش کودک برای کنترل اضطراب درونی هستند.)
تغییرات در خواب و انرژی: خواب‌آلودگی مداوم سر کلاس، کاهش انرژی یا بی‌قراری شدید، خستگی زودهنگام، شکایت از بی‌خوابی یا کابوس.
جملات نگران‌کننده و هشدارهای کلامی: «من هیچکاری بلد نیستم»، «کاش نبودم»، «همه از من بدشون میاد»، «هیچ‌چیزی درست نمیشه». (این جملات می‌توانند نشانه افسردگی یا افکار آسیب‌زا باشند و نیاز به پیگیری فوری دارند.)
افت انگیزه و بی‌تفاوتی: بی‌علاقگی به فعالیت‌های قبلی، بی‌تفاوتی نسبت به تشویق یا تنبیه، عدم مشارکت در کلاس، احساس «بی‌معنایی» در درس و مدرسه.
دکتر مجدی تاکید کرد: وجود یکی از این علائم به‌تنهایی لزوما به معنای اختلال روانپزشکی نیست؛ اما تداوم، شدت، یا هم‌زمانی چند علامت، زنگ خطر محسوب می‌شود.
وی باورهای غلط رایج درباره مسائل روانپزشکی را یکی از بزرگترین موانع درمان دانست و تشریح کرد:
باور غلط ۱: این‌ها فقط لوس‌بازی یا جلب توجه است؛ واقعیت: بسیاری از علائم روانی، خارج از کنترل کودک است و ریشه زیستی–روانی دارد.
باور غلط ۲: بچه است، خودش درست می‌شود؛ واقعیت: بسیاری از اختلالات در صورت عدم درمان، مزمن‌تر و شدیدتر می‌شوند.
باور غلط ۳: مراجعه به روانپزشک یعنی بچه‌ام مشکل جدی دارد؛ واقعیت: روانپزشک و روانشناس، مثل هر پزشک دیگری برای پیشگیری و درمان هستند.
باور غلط ۴: دارو شخصیت بچه را عوض میکند؛ واقعیت: دارودرمانی اصولی، به بهبود عملکرد کودک کمک میکند، نه تغییر شخصیت.
باور غلط ۵: مشکلات روانی نشانه ضعف تربیتی خانواده است؛ واقعیت: اختلالات روانی حاصل تعامل عوامل زیستی، روانی و محیطی هستند.
مجدی در خصوص عواقب عدم درمان بیماری‌های روانپزشکی گفت: عدم درمان به‌موقع در دوران کودکی و نوجوانی افت تحصیلی و ترک تحصیل، مشکلات شدید رفتاری و انضباطی، کاهش عزت‌نفس، طرد اجتماعی و مشکلات ارتباطی، افزایش خطر خودآسیب‌رسانی و در بزرگسالی افسردگی و اضطراب مزمن، مشکلات شغلی و ناتوانی در حفظ کار، روابط عاطفی ناپایدار، افزایش احتمال اعتیاد، اختلالات شخصیت، کاهش کیفیت کلی زندگی را می‌توانند به دنبال داشته باشند.
وی در پایان توصیه کرد: مداخله به‌موقع می‌تواند شدت اختلال را کاهش دهد و از مزمن‌شدن آن جلوگیری کند، هزینه‌های فردی و اجتماعی را کم کند و کیفیت زندگی دانش‌آموز و خانواده را به‌طور چشمگیر افزایش دهد.
گفتنی است، این‌کارگاه با برنامه‌ریزی واحد جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس و با حضور معاون پرورشی اداره آموزش و پروش، مدیران، معاونان پرورشی، مربیان بهداشت و مشاوران مدارس در سالن آموزش سلامت شبکه بهداشت و درمان برگزار شد.